Dokumenty strategiczne dotyczące zdrowia publicznego

Zapobieganie i leczenie nowotworów złośliwych stało się największym wyzwaniem dla systemu ochrony zdrowia w Europie, w tym również w Polsce na wiele najbliższych lat. Aby podkreślić rangę tego zagadnienia i uporządkować działania na różnych poziomach, opracowano szereg dokumentów strategicznych. Są to:

A. „Zdrowie dla Wszystkich w XXI wieku”

Strategia „Zdrowie dla Wszystkich w XXI Wieku” została przyjęta przez społeczność światową w maju 1998 roku. Określa ona światowe priorytety umożliwiające osiągnięcie i utrzymanie możliwie najlepszego poziomu zdrowia w ciągu całego życia. Oparta jest ona na 3 podstawowych wartościach:

 

W celu realizacji strategii Biuro Regionu Europejskiego Światowej Organizacji Zdrowia określiło
21 celów dla Regionu Europejskiego:

1. Porozumienia na rzecz zdrowia w Regionie Europejskim

Do roku 2020 obecna dysproporcja w stanie zdrowia pomiędzy Krajami Członkowskimi Regionu Europejskiegopowinna zostać zredukowana przynajmniej o 1/3 .

2. Równość w zdrowiu

Do roku 2020 powinny być zredukowane przynajmniej o 1/4 różnice zdrowotne pomiędzy grupami społeczno–ekonomicznymi wewnątrz krajów poprzez poprawę stanu zdrowia grup znajdujących się w niekorzystnym położeniu.

3. Zdrowy start w życie

Do roku 2020 zdrowie wszystkich noworodków, niemowląt i dzieci w wieku przedszkolnym powinno ulec poprawie.

4. Zdrowie ludzi młodych

Do roku 2020 młodzi ludzie w Regionie powinni być zdrowsi i lepiej przygotowani do pełnienia swojej roli w społeczeństwie.

5. Zdrowie ludzi starszych

Do roku 2020 ludzie w wieku ponad 65 lat powinni mieć możliwość satysfakcji ze swojego potencjału zdrowotnego i pełnienia aktywnej roli społecznej.

6. Poprawa zdrowia psychicznego

Do roku 2020 powinno ulec poprawie zdrowie psychiczne ludzi oraz powinny być dostępne świadczenia dla ludzi z problemami zdrowia psychicznego.

7. Redukcja chorób zakaźnych

Do roku 2020 powinny zostać znacznie ograniczone niekorzystne skutki zdrowotne chorób zakaźnych, dzięki systematycznie wprowadzanym programom zwalczania chorób infekcyjnych o istotnym znaczeniu dla zdrowia publicznego.

8. Redukcja chorób niezakaźnych

Do roku 2020 powinna zostać maksymalnie ograniczona chorobowość, niepełnosprawność
i przedwczesna umieralność z powodu ważniejszych chorób przewlekłych.

9. Redukcja urazów powstałych w wyniku przemocy i wypadków.

Do roku 2020 powinno dojść do znacznego i trwałego obniżenia liczby urazów, niepełnosprawności i zgonów spowodowanych wypadkami i przemocą.

10. Zdrowe i bezpieczne środowisko naturalne

Do 2015 roku ludność w Regionie powinna żyć w bezpieczniejszym środowisku naturalnym, w którym niebezpieczne dla zdrowia zanieczyszczenia nie przekroczą uzgodnionych standardów międzynarodowych.

11. Zdrowszy tryb życia.

Do roku 2015 członkowie wszystkich grup społecznych powinni przyjąć zdrowszy model życia.

12. Redukcja skutków nadużywania alkoholu, palenia tytoniu i zażywania narkotyków.

Do 2015 roku we wszystkich krajach członkowskich powinny zostać znacznie ograniczone szkodliwe skutki związane z nadużywaniem substancji uzależniających, takich jak alkohol, tytoń, środki psychotropowe.

13. Tworzenie otoczenia przyjaznego zdrowiu

Do roku 2015 ludzie w Regionie powinni mieć stworzone lepsze warunki życia w miejscach swojej codziennej działalności, takich jak dom, szkoła, miejsce pracy, miasto.

14. Wielosektorowa odpowiedzialność za zdrowie

Do roku 2020 wszystkie sektory powinny uznać i przejąć swoją odpowiedzialność za zdrowie.

15. Zintegrowany sektor zdrowia

Do 2010 roku ludność w Regionie powinna mieć dużo lepszy dostęp do podstawowej opieki zdrowotnej ukierunkowanej na rodzinę i społeczność, wspartej sprawnym systemem szpitalnictwa.

16. Zarządzanie jakością opieki zdrowotnej

Do 2010 roku zarządzanie sektorem zdrowia w Krajach Członkowskich powinno zostać ukierunkowane na wyniki zdrowotne, począwszy od programów profilaktycznych aż po indywidualna opiekę nad pacjentem.

17. Finansowanie świadczeń zdrowotnych i alokacja środków

Do 2010 roku kraje członkowskie powinny posiadać mechanizmy stałego finansowania i alokacji środkówdla systemów opieki zdrowotnej, oparte na zasadach równego dostępu, opłacalności, solidarności i optymalnej jakości.

18. Rozwijanie kadry pracowniczej w opiece zdrowotnej

Do 2010 roku wszystkie Kraje Członkowskie powinny zapewnić odpowiednią kadrę w opiece zdrowotnej, przygotowaną do ochrony i promowania zdrowia.

19. Badania naukowe dla zdrowia

Do roku 2005 wszystkie Kraje Członkowskie powinny posiadać system badań naukowych, informacji i komunikacji, które ułatwią zdobywanie, rozpowszechnianie i skuteczne wykorzystywanie wiedzy w celu realizacji StrategiiZdrowie 21.

20. Pozyskiwanie partnerów dla zdrowia

Do roku 2005 we wdrażanie strategii Zdrowie 21 powinny się zaangażować jednostki, grupy i organizacje sektora społecznego i prywatnego.

21. Założenia Strategii Zdrowie dla Wszystkich

Do 2010 roku wszystkie Kraje Członkowskie powinny posiadać i wdrażać politykę zdrowia publicznego na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, wspieraną przez odpowiednie zaplecze instytucjonalne i procedury zarządzania.

Choroby nowotworowe, w tym rak szyjki macicy, mieszczą się w obszarze działań celu 8. Szczegółowe wytyczne mówią, że „umieralność z powodu wszelkich nowotworów złośliwych u osób poniżej 65 roku życia powinna być zredukowana średnio o przynajmniej 15%”. Powinny się na to złożyć nie tylko coraz bardziej wyszukane metody chirurgiczne, chemioterapia, radioterapia, ale również różnego rodzaju działania profilaktyczne, które służą wcześniejszemu wykryciu chorób oraz edukacja mająca na celu podniesienie świadomości zdrowotnej społeczeństwa.

 

B. Europejski Kodeks Walki z Rakiem (wersja 3 – 2003 rok)

Europejski kodeks walki z nowotworami złośliwymi został przygotowany, a następnie zatwierdzony przez Komitet Ekspertów Onkologii Komisji Europejskiej w roku 1987. Nowa wersja Kodeksu została przyjęta w roku 1994. Do powstania obecnej, trzeciej wersji Kodeksu przyczyniła się konieczność uwzględnienia sytuacji zagrożenia nowotworami złośliwymi w Unii Europejskiej oraz dostosowania programu nowotworowego Unii do nowych wyzwań, w tym prognozy wzrostu liczby zachorowań na choroby nowotworowe w najbliższej dekadzie, w szczególności w krajach nowoprzyjętych oraz w krajach akcesyjnych.


Kodeks wskazuje sposoby zapobiegania zgonom z powodu nowotworów złośliwych poprzez:


Do najważniejszych, związanych ze stylem życia, zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem należą
następujące wskazania:

Prowadząc zdrowy styl życia, można poprawić ogólny stan zdrowia i zapobiec wielu zgonom
z powodu nowotworów złośliwych:

  1. Nie pal; jeśli już palisz, przestań. Jeśli nie potrafisz przestać, nie pal przy niepalących.
  2. Wystrzegaj się otyłości.
  3. Bądź codziennie aktywny ruchowo, uprawiaj ćwiczenia fizyczne.
  4. Spożywaj więcej różnych warzyw i owoców: jedz co najmniej 5 porcji dziennie. Ogranicz spożycie produktów
    zawierających tłuszcze zwierzęce.
  5. Jeśli pijesz alkohol – piwo, wino lub alkohole wysokoprocentowe – ogranicz jego spożycie: mężczyźni
    do dwóch porcji dziennie, kobiety do jednej porcji dziennie.
  6. Unikaj nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne. Szczególnie chroń dzieci i młodzież. Osoby
    mające skłonność do oparzeń słonecznych powinny przez całe życie stosować środki chroniące przed
    słońcem.
  7. Przestrzegaj ściśle przepisów dotyczących ochrony przed narażeniem na znane substancje rakotwórcze.
    Stosuj się zawsze do instrukcji postępowania z substancjami rakotwórczymi. Przestrzegaj zaleceń krajowych
    ośrodków ochrony radiologicznej.
  8. Bierz udział w programach szczepień ochronnych, przede wszystkim przeciwko wirusowi zapalenia wątroby
    typu B.

W przypadku niektórych nowotworów zalecane są programy badań przesiewowych zwiększające
szansę na ich wyleczenie:


Zalecenia formułowane w celu obniżenia zapadalności na choroby nowotworowe mogą także prowadzić do polepszenia ogólnego stanu zdrowia. Istotne jest również, aby każdy miał świadomość, że ma prawo do wyboru stylu życia, a niektóre zachowania mogą zmniejszać ryzyko zachorowania na chorobę nowotworową. Europejski Kodeks Walki z Rakiem zawiera zbiór rekomendacji, których ciągłe i konsekwentne stosowanie może prowadzić do zmniejszenia zachorowalności na nowotwory złośliwe, a także do redukcji umieralności z ich powodu.

 

C. Narodowy Program Zdrowia na lata 2007–2015

Narodowy Program Zdrowia to strategiczny dokument określający priorytety działań w obszarze zdrowia w naszym kraju w latach 2007–2015. Za cel główny uznano „poprawę zdrowia i związanej z nim jakości życia ludności oraz zmniejszenie nierówności w zdrowiu”. Ma to nastąpić poprzez:

 

Narodowy Program Zdrowia określa:

8 celów strategicznych:

  1. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu chorób naczyniowo–sercowych, w tym udarów mózgu.
  2. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu nowotworów złośliwych.
  3. Zmniejszenie częstości urazów powstałych w wyniku wypadków i ograniczenie ich skutków.
  4. Zapobieganie zaburzeniom psychicznym poprzez dziania prewencyjno-promocyjne.
  5. Zmniejszenie przedwczesnej zachorowalności i ograniczenie negatywnych skutków przewlekłych schorzeń układu kostno–stawowego.
  6. Zmniejszenie zachorowalności i przedwczesnej umieralności z powodu przewlekłych chorób układu oddechowego.
  7. Zwiększenie skuteczności zapobiegania chorobom zakaźnym i zakażeniom.
  8. Zmniejszenie różnic społecznych i terytorialnych w stanie zdrowia populacji.

oraz 15 celów operacyjnych:

Cele operacyjne dotyczące czynników ryzyka i działań w zakresie promocji zdrowia:

  1. Zmniejszenie rozpowszechnienia palenia tytoniu.
  2. Zmniejszenie i zmiana struktury spożycia alkoholu oraz zmniejszenie szkód zdrowotnych spowodowanych
    alkoholem.
  3. Poprawa sposobu żywienia ludności i jakości zdrowotnej żywności oraz zmniejszenie występowania otyłości.
  4. Zwiększenie aktywności fizycznej ludności.
  5. Ograniczenie używania substancji psychoaktywnych i związanych z tym szkód zdrowotnych.
  6. Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe w środowisku życia i pracy oraz ich skutków zdrowotnych i poprawa stanu sanitarnego kraju.

Cele operacyjne dotyczące wybranej populacji:

  1. Poprawa opieki zdrowotnej nad matką, noworodkiem i małym dzieckiem.
  2. Wspieranie rozwoju i zdrowia fizycznego, psychospołecznego oraz zapobieganie najczęstszym problemom zdrowotnym i społecznym dzieci i młodzieży.
  3. Tworzenie warunków do zdrowego i aktywnego życia osób starszych.
  4. Tworzenie warunków do aktywnego życia osób niepełnosprawnych.
  5. Intensyfikacja zapobiegania próchnicy zębów u dzieci i młodzieży.

Niezbędne działania ze strony ochrony zdrowia i samorządu terytorialnego:

  1. Aktywizacja jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych do działań na rzecz zdrowia społeczeństwa.
  2. Poprawa jakości świadczeń zdrowotnych w zakresie skuteczności, bezpieczeństwa i akceptowalności społecznej, w tym przestrzegania praw pacjenta.
  3. Usprawnienie wczesnej diagnostyki i czynnej opieki nad osobami zagrożonymi chorobami układu krążenia, udarami mózgowymi, nowotworami, powikłaniami cukrzycy, chorobami układu oddechowego oraz chorobami reumatycznymi, szczególnie przez działania podstawowej opieki zdrowotnej.
  4. Zwiększenie i optymalne wykorzystanie systemu ochrony zdrowia oraz infrastruktury samorządowej dla potrzeb promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej.

Choroby nowotworowe obejmuje cel strategiczny nr 2. Narodowy Program Zdrowia określa zakładane efekty jako:

  1. Zmniejszenie umieralności z powodu nowotworów ogółem.
  2. Zmniejszenie umieralności z powodu raka piersi i w stopniu znacznym raka szyjki macicy poprzez wprowadzenie na skalę populacyjną zorganizowanych badań przesiewowych mammograficznych i cytologicznych oraz wykorzystanie szczepionek przeciw wirusom brodawczaka.

Zakłada się spadek liczby zgonów z powodu raka szyjki macicy o 75% w stosunku do roku 2005 (czyli z 2000 do 500).

 

D. Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych

Europejski Kodeks Walki z Rakiem stanowi podstawę strategii programu prewencji nowotworowej w Polsce. Upowszechnienie jego zaleceń jest jednym z pierwszych zadań Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych, stanowiącego podstawę do działań w Polsce (Ustawa z 1 lipca 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego „Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych”.

Dz.U.05.143.1200). Założenia programu są zgodne z priorytetami polityki zdrowotnej państwa w tym zakresie
(NPZ).

Realizacja Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych obejmuje lata 2006–2015.

Cele Programu:

Kierunki działania:

Nakłady

Program jest finansowany z budżetu państwa i środków pozabudżetowych zgodnie z zapisem w/w ustawy a łączne nakłady na finansowanie Programu w całym okresie jego realizacji wyniosą 3 mld. zł.

Realizatorzy

Rada ds. Zwalczania Chorób Nowotworowych

Rada jest organem opiniodawczo-doradczym ministra zdrowia, składającym się z przedstawicieli ministra właściwego do spraw zdrowia, Narodowego Funduszu Zdrowia, uczelni medycznych, przedstawicieli nauki i praktyki w dziedzinie onkologii o uznanym autorytecie naukowym i etycznym. Rada czuwa nad poprawnością
realizacji Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych.

Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych zawiera wieloletni plan działań. Celem głównym
programu jest zmniejszenie zagrożenia nowotworami złośliwymi polskiej populacji poprzez działania na trzech poziomach prewencji – profilaktyki, wczesnego wykrywania oraz nowoczesnego leczenia.

 

E. Zalecenia Polskiej Unii Onkologii

Opracowanie dr n. med. J. Meder

TROSZCZ SIĘ O SWOJE ZDROWIE!

10 przykazań jak uniknąć zachorowania na nowotwory i inne choroby cywilizacyjne

1. Unikaj życia w przewlekłym stresie, nie bierz udziału w „wyścigu szczurów”.

2. Nie pal papierosów.

3. Ogranicz picie alkoholu.

4. Nie dopuszczaj do wystąpienia nadwagi.

5. Opalaj się z umiarem (stosuj kremy z filtrami ochronnymi). Nie korzystaj z solarium.

6. Zaszczep się przeciwko zapaleniu watroby (Zółtaczka!).

7. Stosuj stałą rekreację fizyczną, chociażby codzienny półgodzinny spacer szybkim krokiem w parku.

8.Unikaj przypadkowych kontaktów seksualnych, chroń się przed przenoszeniem wirusów i bakterii chorobotwórczych.

9. Staraj się wyleczyć wszystkie przewlekłe stany w organizmie.

10. Jeśli w twojej rodzinie występowały nowotwory, przebadaj się w poradni genetycznej.

 

BĄDŹ NIEPOKORNYM PACJENTEM!

Poproś swojego lekarza o dokładne zbadanie, w tym także piersi, jąder i per rectum oraz o skierowanie na proste badania dodatkowe:

Już na podstawie wyników tych badań można rozpoznać wiele nowotworów w bardzo wczesnym stadium zaawansowania!!!

 

WYKAŻ CZUJNOŚĆ ONKOLOGICZNĄ:

Korzystaj z bezpłatnych przesiewowych badań profilaktycznych

 

ZWIASTUNY CHOROBY NOWOTWOROWEJ


DOWIESZ SIĘ WIĘCEJ:

 Bezpłatna infolinia onkologiczna:

0 800 493 494

(od poniedziałku do czwartku w godz. 16.00-22.00)

 

Partnerzy:
Polski Komitet Zwalczania Raka Polskie Towarzystwo Ginekologii Onkologicznej Polskie Towarzystwo Onkologiczne Polskie Towarzystwo Wakcynologii Polskie Towarzystwo Profilaktyki Zakażeń HPV